http://parsianeh.blogfa.com/

حَرف رَبط (پيوند هاي وابسته ساز و هم پايه ساز)

حَرف رَبط یا پیوندواژه واژه‌ای است که دو عبارت یا دو واژه را به یکدیگر پیوند دهد و از جهت ساختار بر دو گونه‌است: مفرد و مرکب.[۱]

[ویرایش] از دید ساختار

حروف ربط مفرد: نمونه‌ها: و، یا، پس، اگر، نه، چون، چه، تا، اما، باری، پس، خواه، زیرا، که، لیکن، نیز، ولی، هم.

حروف ربط مرکب مجموعه‌ای از دو یا چند واژه‌است که معمولاً یکی از آن‌ها حرف ربط یا حرف اضافه ساده‌است و اغلب علاوه براین که کار حرف ربط را انجام می‌دهند نقش قیدی هم دارند: نمونه‌ها: چون که، چندان که، زیرا که، همین که، همان که، بلکه، چنانچه، چنان که، تا اینکه.[۲]، آن‌جا که، آن گاه که، از آن‌جا که، از آن‌که، از این روی، از بس، از بس که، از بهر آن‌که، اکنون که، اگر چه، اگر چنان‌چه، الا این‌که، با این حال، با این‌که، با وجود این، بس که، به شرط آن‌که.[۳]

[ویرایش] از دید کارکرد

حرف‌های ربط واژه‌هایی هستند که دو واژه یا دو جمله را به‌هم پیوند می‌دهند و آن‌ها را هم‌پایه یکدیگر می‌سازند و یا جمله‌ای را به جمله‌ای دیگر ربط می‌دهند و یکی را وابسته دیگری قرار می‌دهند.

الف - حروف ربط هم‌پایه‌ساز: :اما ، و ، یا ، لیکن و ولی و ...

ب- حروف ربط وابسته‌ساز: که بر سر جمله پیرو می‌آیند در جملات مرکب: تا نکوشی موفق نمی‌شوی.[۴]

[ویرایش] انواع دیگر

[ویرایش] حروف ربط تضاد

هرگاه بخواهیم دو جمله را که از لحاظ معنایی مخالف و متضاد یکدیگرند در قالب یک جمله با هم ادغام کنیم از پیوندواژه‌های تضاد استفاده می‌کنیم. این حروف ربط بر سه نوع هستند: برای ربط دو جمله‌ای که در آن مفهوم جملهٔ پایه دور از انتظار و غیر منتظره نباشد از پیوندواژه‌هایی مانند «در حالیکه» استفاده می‌شود.

برای ربط دو جمله‌ای که در آن مفهوم جملهٔ پایه دور از انتظار و تا حدی عجیب باشد، از پیوندواژهایی مانند «اگر چه» و «هر چند» و «علیرغم اینکه» استفاده می‌شود.[۵]

[نهفتن]

ن • ب • و

دستور زبان نقش‌گرای نظام‌مند (دستور سیستمیک)         

واج

واکه

واکه‌های بلند • واکه‌های کوتاه        

هم‌خوان

حالت بیان:(انسدادی، خیشومی، لرزشی، زنشی، سایشی، سایشی کناری، نزدیک واکه ای، نزدیک واکه کناری)

نقاط تماس:(دولبی، لب و دندانی، دندانی، لثوی، پشت لثوی، برگشته، کامی، نرم کامی،ملازی،حلقی،چاکنایی)

تک‌واژ

تک‌واژ آزاد         

تک‌واژ وابسته

وند (پیشوند • پسوند ) • واژه‌بست (نقش‌نمای اضافه و وصفی=کسرهٔ اضافه)      

واژه

پاره‌های سخن

اسم • فعل • ضمیر  • صفت • قید • حرف ربط • حرف اضافه • حرف ندا  • عنوان • علامت اختصاری         

ساختار   واژه ساده  • واژه مرکب  • واژه مشتق         

گروه

نقش نحوی

گروه اسمی • گروه فعلی • گروه صفتی • گروه قیدی • گروه برنهشتی         

مفهوم     کنایه        

فراکرد

کارکرد در جمله    فراکرد پایه  • فراکرد پیرو        

نقش نحوی

فراکرد اسمی  • فراکرد صفتی  • فراکرد قید        

جمله

ساختار   جمله ساده • جمله مرکب • جمله پیچیده        

پیام        جمله خبری • جمله پرسشی • جمله امری • جمله عاطفی • جمله دعایی       

مفهوم     ضرب المثل